KİÇİK TÜRK XALQLARI-KAMASİNLƏR

Yer kürəsində yaşayan türk xalqlarının ümumi sayı 250 milyondan çoxdur. Türk xalqlarının say etibarilə çox hissəsi müstəqil türk dövlətlərində yaşayır. Çoxumuza böyük türk xalqları məlumdur.Lakin sayca azlıq  təşkil edən yalnız varlığını itirməyən kiçik və maraqlı türk xalqları da mövcuddur. Onlardan biri də Kamasinlərdir. Sayca az olan kamasinlər ( 350 nəfərə yaxın) artıq assimilyasiya məruz qalan türk xalqıdır.Krasnoyarskda Kama çayı vadisində yaşayırlar.Onların daha çox uğradığı urbanizasiya prosesi bu assimilyasiyanı daha da sürətləndirir. 863-ci ildə Karaqaşlar arasında araşdırma aparan W. Radloff Qan çayı bölgəsindəki Karaqaşların bəslədikləri  Ren marallarının ağır itkilərə məruz qalmasını öyrənmiş və bu sahəyə yönəlmişdir. Lakin bu  zaman  burada yəni Krasnoyarsk əyalətinin (Qızılyar) Man və Qan çaylarının üst sahillərində kaman kəndlərinə rast gəlmişdir. Radloff onların Meşə-Kama-Sinə olduqlarını və özlərinə "Kanqbaşı" yaxud "Kanmajı" dediklərini müşahidə etmişdir. Bu türk xalqının dialekti Kaçların dialektinə yaxındır.

TARİXDƏ TÜRK DÖYÜŞÇÜLƏRİNİN GEYİMLƏRİ

1.Qədim Türk döyüşçüləri bığa önəm verir və bığ saxlayırdılar.Lakin bu məcburiyyət deyil seçim idi.

2.Saçlar çox zaman uzun olurdu.Bəzi türk döyüşçülərinin saçlarını hördüyü də müşahidə edilir.

3.Başlarına qoyun dərisindən sivri və ya düz “börk” qoyardılar.Bəzən də uzun ipək parçaları bir neçə dəfə başlarına dolayardılar.

4.Geyimlər ipək, yun, pambıq, keçədən bəzən də dəridən olardı.

5.Köynək,qayış, kəmər, qurşaq, mütləq igeyimdə istifadə edilərdi.Qurşaq, kəmər və qayışlara xəncər,bıcaq taxlardı.

6.Şalvarlar kətan,dəri və yundan olardı.Onlar ata minməyə rahat olacaq şəkildə bolluqda olardı.

7.Ayaqqabılar tam boy və yarım boy olmaqla keçə və dəridən hazırlanırdı.

Peçeneq döyüşçüsü

Səlcuq döyüşçüsü

Türkmən döyüşçüsü

Xəzər döyüşçüsü

DOQQUZ RƏQƏMİ QƏDİM TÜRK MİFOLOGİYASINDA...

Rəqəmlər həyatımızda mühüm rol oynayır. Doğulduğumuz gündən etibarən rəqəmlər həyatımıza təsir edir. Hansı ildə gündə doğulmağımız buna uyğun bürclərin müəyyənləşməsi aylar, həftələr, illər və bəlkə də bütün həyatımız məhz rəqəmlərdir.

  Hələ qədim zamanlardan Türk mifologiyasına, mədəniyyətinə nəzər salsaq görərik ki, qarşımıza tez tez 9 rəqəmi çıxır. 9 sayı, Türklərin dastanlarında çox rast gəlinir: doqquz ağac, doqquz boy, doqquz budaqlı ağac, doqquz nəhəng , , doqquz fələk , doqquz Oğuz kimi...

3 MAY TÜRKÇÜLÜK GÜNÜ

3 may ilk dəfə 1945-ci ildə Tophane Əsgəri həbsxanada Hüseyn Nihal Atsız, Nejdet Sancar, Zeki Velidi Togan, Reha Oguz Türkkan başda olmaqla 10 məhkum tərəfindən qeyd edilib.  Ziya Gökalp və Yusuf Akçura kimi türkçü mütəfəkkirlərin,  ortaya atmış olduğu tezislər , mustafa kemal atatürk tərəfindən ustaca həyata keçirilmiyə başlamışdır Türkçülüyün təklif etdiyi yeni həyatda, ümmət dövləti yerinə millət dövləti vardır.

DÜNYA TARİXİNƏ TÜRKLƏRİN VERDİYİ İLKLƏR

Tarixdə atı ilk əhliləşdirən  Türklərdir. Çünki ,döyüşçü bir millət olaraq atdan ilk dəfə türklər istifadə ediblər. At təxminən 55 milyon il əvvəl ortaya çıxandan bəri bir çox təkamülə uğrayıb. Bütün əhliləşdirilən atlar " Equus Caballus deyilən bir heyvan cinsinin üzvləridir. Buna bənzəyən fərqli at növləri, bir zamanlar orta Asiyada gəzişən vəhşi atlardan doğulmuşdur ki, bu atların hal-hazırda  həyatda qalmağı bacaran tək nümunəsi Przewalski deyilən Monqolların vəhşi atlarıdır.

DÜNYA TARİXİNƏ TÜRKLƏRİN VERDİYİ İLKLƏR

 Dünyanın ilk kilsəsi türklərin adı ilə bağlıdır. Nə qədər qəribə görünsə də bu ilk məhz Antakya da yerləşir. Bu kilsə dünyanın ilk mağara kilsəsidir. Xristianlıq -Katolik, Proaslav kimi məzhəblərə ayrılmadan öncə mövcud olan kilsədir. Antakyada Reyhanlı yolu üzərində, Habib-ün Neccar dağı ətəyində yerləşir. St.Pierre adlanan bu kilsə öncədən təbii mağara olub və sonradan kilsəyə çevrilib.

DÜNYA TARİXİNƏ TÜRKLƏRİN VERDİYİ İLKLƏR

Türklər min illərdən bəri tarix səhnəsində yer almaqdadırlar. Bəşər tarixində bir çox hadisə  türklərin adı ilə bağlıdır. Onlar bir çox ilki gerçəkləşdiriblər.

1.Dünya tarixində  ilk şəhər yerləşməsi türklərin adı ilə bağlıdır. Konya - Çatalhöyük.

Konya, Türkiyədəki ən qədim  yaşayış məskənlərindən  biridir. Bu şəhərin tarixinə nəzər salaq. İslamiyətin doğuşuyla birlikdə Şərqi Roma İmperatorluğu əleyhinə böyüyən  İslam Dövləti , İstanbulu hədəf alan hərəkatları əsnasında Konya üzərinə də axınlar təşkil etmişlər. Anadoluda və Konya ətrafında ilk İslami birliklər bu dövrdə ortaya çıxmışdır. 

1071 -ci ildə  Malazgirt döyüşündən əvvəl Anadolu üzərinə kəşfiyyat yürüşləri təşkil edən türklər və Anadolunu tanıyan Böyük Səlcuqlular,bu döyüş nəticəsində Anadolunun böyük bir qisimi ilə birlikdə Konyanı da, ələ keçirdilər və bölgədəki uzun Bizans hakimiyyətinə son verdilər. Süleyman Şah 1076 -ci ildəKonyanı Anadolu Səlcuqluları'nın paytaxtı etdi. Konya uzun müddət paytaxt şəhər olaraq qaldı.

Karahöyük və Konya Düzənliyi üzərində, tapılmış ən qədim və ən inkişaf etmiş Neolit dövrünə aid yaşayışməskəni Çatalhöyükdür.Daha dəqiq desək bu ərazi Konyanın Çumra mahalının 10 km cənubundadır.1961-1965-ci illərdə James Melleart, David French, Allan Hall bu ərazidə qazıntı işləri aparıblar. Qazıntılarda burada donuz , inək və buğda qalıqlarına rast gəlinib. Çatalhöyükdəki arxeoloji tapıntılar müxtəlif birliklər  arasında alış-veriş şəbəkəsinin o dövrdə yaranmış olduğunu göstərir.

  

2.Tarixdə ilk şəhər dövlət  Şumerlərə aiddir.

Ədəbi və mədəni sahədə bir çox ilkin yaradıcısı şumer sivilizasiyası e.ə 3500 il əvvəl  Mesopotamiyada  ortaya çıxmış və hər dövründə insanlıq tarixini təsir edən  ilklərə imza atmışdır. Dünyada ilk dəfə görünən yeniliklərin bəzisi -ilk dəfə tarix protokolları meydana gətirmələri , vergi və vergi endirimi tətbiqi, məclis sisteminin ortaya çıxışı, bəzi idman müsabiqələrinin  ilk dəfə keçirilməsi, kitabxananın yaranması şumerlərin adı ilə bağlıdır. 

 Şumerler , bu günün insan həyatının mədəni və sivilizasiya kimi təməllərini o günlərdə atmışlar. Bir inanca görə, yer üzündə həyat bir zamanlar bu gün olduğundan daha irəli səviyyədə və mədəni idi , ancaq böyük bir tufan bütün bu güclü sivilizasiyası alt-üst etdi ... onlardan qalan yarım yarımcıq məlumat ilə də bu günün dünyasının təməlləri atıldı .. şumerler də məhz belə bir miras sayəsində bütün sürətli  inkişafı qısa bir müddətdə həyata keçirəbildilər.

MAHMUD KAŞĞARLI

Türk dili tarixinin yenidən yazılmasını təmin edən və Türkcənin qaranlıqdakı bir çox mövzusunu işıqlandıran “Divani Lüğət-it Türk”ü bizlərə qazandıran , Türklük elminin ( Türkologiya ) qurucusu Kaşğarlı Mahmudun həyatı haqqında təəssüf ki ətraflı məlumat yoxdur

Kaşğarlı Mahmudun babası Qaraxanlı hökmdarı Muhammed Buğra xan min Yusif, 1047 - 1048 illəri arasında on beş ay hakimiyyətdə qaldıqdan sonra sonra taxtını böyük oğlu Hüseynə buraxma qərarı alır. Ancaq Muhammed Buğra xanın ikinci bir həyat yoldaşı və bu yoldaşından olan İbrahim min Muhammed adında bir oğlu daha vardır. Taxtın Hüseyin min Muhammed Çağrı Tilgin'nə  , yəni Kaşğarlı Mahmudun atasına buraxılmasını heç cür qəbul edə bilməyən ikinci həyat yoldaşı , taxta çıxış mərasiminin olacağı gün qanlı  plan hazırlayır . Mərasim yeməyinə zəhər qarışdıraraq xanədanın bir çox mənsubunun yanında əri Muhammed Buğra Xanı zəhərləyir , qaynı Süleymanı boğdurtur .

HÜSEYN CAVİDİN PUBLİSİSTİKASI

Hüseyn Cavid Azərbaycan ədəbiyyatının böyük dramaturqu, mütəfəkkir şairi olmaqla yanaşı, həm də dəyərli publisistidir. Cavid də bir çox görkəmli sənətkarlarımız kimi düşüncələrini, hisslərini sadəcə əsərlərində, şeirlərində deyil, məqalələrində də əks etdirmişdi. Mirzə Fətəli Axundov, Cəlil Məmmədquluzadə, Məhəmməd Hadi, Üzeyir Hacibəyov və s. görkəmli sənətkarlarımız kimi H.Cavid də yalnız bədii yaradıcılıqla məşğul olmaqla kifayətlənməmiş, publisistika ilə də məşğul olmuş, dəyərli məqalələrə imza atmışdı. Zaman keçdikcə Hüseyn Cavidin dəyərli məqalələrinin dərindən və əhatəli öyrənməyə daha çox ehtiyac duyulur. Bu da tədqiqatçıları hələ də əsas özəllikləri elmə naməlum qalan Cavid publisistikasını araşdırmağa sövq edir. Millətinin qarşılaşdığı problemlərini, dərdlərini öz məqalərində də qələmə almış və publisistik yaradıcılığının bütün mərhələlərində bu problemlərin işıqlandırılması, həlli yolları onu məşğul etmişdi.